نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی و امام جمعه بیرجند| سید علیرضا عبادی
حجتالاسلاموالمسلمین سیدعلیرضا عبادی، نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی و امام جمعه بیرجند، در نخستین جلسه درس اخلاق اساتید و طلاب مدرسه علمیه تخصصی امیرالمؤمنین(ع) بیرجند، با تأکید بر اینکه توحید شرط رسیدن انسان به مقام انسانیت و شکوفایی استعدادهای الهی است، گفتند: طلبه باید از ابتدای ورود به حوزه هدف خود را مشخص کند و مقصد نهایی او، صرفاً کسب علم و رسیدن به جایگاه علمی نباشد، بلکه باید در مسیر «آدم شدن» و مظهر صفات الهی شدن حرکت کند.
حجتالاسلاموالمسلمین سیدعلیرضا عبادی، صبح امروز (شنبه) در نخستین جلسه درس اخلاق اساتید و طلاب مدرسه علمیه تخصصی امیرالمؤمنین(ع) بیرجند، ضمن تسلیت ایام رحلت شهادتگونه حضرت فاطمه معصومه(س) و گرامیداشت هفته دفاع مقدس، با اشاره به حدیث شریف پیامبر اکرم(ص) «قُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ تُفْلِحُوا»، اظهار کردند: فلاح به معنای رستن و روییدن است و همانگونه که یک بذر با فراهم شدن شرایط لازم استعدادهای نهفته خود را آشکار میکند، انسان نیز دارای استعدادهایی است که در صورت فراهم شدن شرایط، به فعلیت میرسد.
ایشان افزودند: «قول» در این بیان صرفاً به معنای بر زبان آوردن یک عبارت نیست، بلکه برخاسته از تفکر و عقیده انسان است؛ بنابراین «لا اله الا الله» یک بحث لفظی نیست، بلکه حقیقتی اثرگذار در مسیر زندگی انسان است و اگر انسان بخواهد به مقام انسانیت خود برسد، شرط آن توحید است و راه دیگری وجود ندارد.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی با بیان اینکه توحید باید به صورت خالص در وجود انسان تحقق پیدا کند، گفتند: اگر زبان انسان «لا اله الا الله» بگوید، اما نیت او آلوده به شرک باشد، این ذکر اثر واقعی خود را نخواهد داشت و انسان نمیتواند استعدادهای الهی خود را شکوفا کند؛ چراکه خود انسان و آلودگیهای درونی او میتواند بزرگترین حجاب در مسیر کمال باشد.
حجتالاسلاموالمسلمین عبادی با اشاره به حدیث سلسلهالذهب و عبارت «کلمة لا إله إلا الله حصنی»، تصریح کردند: توحید خالص، انسان را از آفتهایی که مانع رشد و کمال او میشود، حفظ میکند؛ همانگونه که بذر برای رشد نیازمند مصون ماندن از آفت است، انسان نیز برای شکوفایی استعدادهای خود باید از آفتهای معنوی و اعتقادی محفوظ بماند.
ایشان ادامه دادند: این موضوع مطلق و بدون شرط نیست؛ چنانکه در ادامه این روایت، شرط «بشروطها و أنا من شروطها» مطرح شده است. بنابراین توحید نیز دارای شرایطی است و صرف بر زبان آوردن «لا اله الا الله» بدون تحقق حقیقت آن در رفتار و اعتقاد انسان، کافی نیست.
توحید، زمینه شکوفایی استعدادهای انسانی است
امام جمعه بیرجند با تشریح تفاوت میان انسانِ رشدیافته و انسانی که استعدادهای خود را از بین برده است، گفتند: همانگونه که یک تخم یا بذر برای رسیدن به نتیجه مطلوب به شرایط و مراقبتهای لازم نیاز دارد، انسان نیز برای رسیدن به کمال باید تمام شرایط سیر الهی را رعایت کند؛ در غیر این صورت، استعدادهای او به جای شکوفایی از بین میرود.
حجتالاسلاموالمسلمین عبادی با اشاره به جایگاه مباحث کلامی و فلسفی در شناخت حقایق دینی، بیان کردند: مباحث کلامی و فلسفی، ادله و براهین خاص خود را دارند و «قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ» نیز بر ضرورت برهان دلالت دارد، اما این مسیر برای همه مردم به یک اندازه در دسترس نیست.
ایشان افزودند: خدای متعال برای اتمام حجت، نمونههای عینی از نتیجه استکمال انسان را در قالب معجزات و کرامات نشان داده است تا افراد مختلف، فارغ از میزان دانش و توانایی علمی خود، بتوانند از این نشانهها بهره بگیرند.
کرامات اولیای الهی باید بهعنوان آیات و بینات تبیین شود
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی با اشاره به کرامات و معجزات انبیای الهی و اولیای خدا، اظهار کردند: یکی از اشتباهات ما این است که کرامات را صرفاً از زاویه حل مشکلات جسمانی، شفای بیماری یا رفع گرفتاریهای روزمره نگاه میکنیم، در حالی که اصل مسئله، جنبه آیات و بینات بودن این نشانههاست.
حجتالاسلاموالمسلمین عبادی ادامه دادند: هنگامی که انسان با یک کرامت یا نشانه الهی مواجه میشود، نباید تنها آن را وسیلهای برای حل یک مشکل تلقی کند، بلکه باید از آن بهعنوان نشانهای برای شناخت حقیقت و تبیین دین استفاده کند.
ایشان با تأکید بر اینکه حوزههای علمیه در این زمینه وظیفه مهمی بر عهده دارند، گفتند: موضوع تبیین و تبلیغ حق و دین، از وظایف اولیه حوزههای علمیه است؛ چنانکه قرآن کریم میفرماید «لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَلِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ». تعلیم، تعلم، تحقیق و پژوهش، کار مدرسه است و نتیجه آن باید در تبلیغ، تبیین، ارشاد و هدایت مردم به کار گرفته شود.
حجتالاسلاموالمسلمین عبادی تصریح کردند: این بخش از کار در ما ضعیف بوده و عوامل مختلفی نیز در این زمینه دخیل بوده است؛ بخشی از این مسئله به تقصیر و بسیاری از آن به قصور ما بازمیگردد و بخشی نیز تحت تأثیر جریانهای سیاسی حاکم بر جهان بوده و هست.
ایشان با بیان اینکه نباید از ظرفیت آیات و بینات الهی برای تبیین حقایق دین غفلت کرد، گفتند: کرامات انسانهای کاملی که مسیر انبیا را طی کردهاند، نمونههایی از حجت الهی هستند و خداوند با این نشانهها اتمام حجت کرده است؛ «قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ».
ضرورت بهرهگیری حوزه از ظرفیتهای تبلیغی و تربیتی
امام جمعه بیرجند با اشاره به نمونههایی از کرامات نقلشده درباره برخی عالمان و صالحان معاصر، از جمله آیتالله شاهآبادی، آیتالله سیدعلی قاضی، شیخ رجبعلی خیاط و محمدکاظم ساروقی، گفتند: این نمونهها باید در چارچوب تبیین و تبلیغ معارف دینی مورد توجه قرار گیرد و حوزههای علمیه باید برای استفاده صحیح از چنین ظرفیتهایی برنامه داشته باشند.
حجتالاسلاموالمسلمین عبادی با اشاره به ماجرای محمدکاظم ساروقی، اظهار کردند: مرحوم نواب صفوی او را که فردی بیسواد بود، همراه خود به شهرهای مختلف میبرد و روی منبر مینشاند و از مردم میخواست از او سؤال کنند؛ این موارد میتوانست بهعنوان نشانهای برای اتمام حجت و تبیین حقایق مورد استفاده قرار گیرد.
ایشان افزودند: حتی هنگامی که طلاب قم از محمدکاظم ساروقی سؤال میکردند، او از آنان میخواست سؤالهای عمیق و «جاندار» مطرح کنند و پرسشهای سطحی را کافی نمیدانست.
حجتالاسلاموالمسلمین عبادی همچنین با اشاره به نمونهای از نقلهای مربوط به شیخ حسنعلی اصفهانی، گفتند: اینگونه موارد، در صورت بررسی و تبیین صحیح، میتواند در شناخت ظرفیتهای معنوی انسان و اثبات امکان رسیدن به مراتب بالای بندگی مورد توجه قرار گیرد.
طلبه باید از ابتدا بداند برای چه هدفی وارد حوزه شده است
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حدیث قدسی «عَبْدِی أَطِعْنِی أَجْعَلْکَ مِثْلِی»، اظهار کردند: رسیدن به چنین جایگاهی، نتیجه اطاعت و بندگی خداوند است و این ظرفیت برای انسان وجود دارد؛ اما مسئله اساسی، مطیع شدن در برابر فرمان الهی است.
ایشان افزودند: طلبهای که وارد حوزه میشود، باید از همان ابتدا هدف خود را مشخص کند و بداند میخواهد چه بشود؛ زیرا صرف درس خواندن، تدریس کردن و رسیدن به جایگاه علمی، بهتنهایی مقصد نهایی حوزه نیست.
حجتالاسلاموالمسلمین عبادی با نقل خاطرهای از مرحوم شیخ رجبعلی خیاط، بیان کردند: ایشان از طلبهای که برای دوخت لباس نزد او آمده بود، پرسید که درس میخوانی یا درس میدهی و پس از اینکه فهمید او استاد است، سؤال مهمتری مطرح کرد: «میخواهی چه بشوی؟» و پاسخ این بود که «میخواهم آدم بشوم».
ایشان ادامه دادند: این سؤال باید در نظام تربیتی حوزه جدی گرفته شود که طلبه برای چه وارد این مسیر شده است؛ «آدم شدن» یعنی ظهور استعدادهای انسانی و حرکت در مسیر مظهریت صفات الهی و هر چیزی که انسان را از این هدف دور کند، انحراف از مسیر اصلی است.
ظرفیتهای علمی حوزه باید به مردم منتقل شود
امام جمعه بیرجند در پایان تأکید کردند: حوزههای علمیه سرمایههای فراوانی در اختیار دارند و این سرمایهها مانند آب زلال و منابع پرآب هستند، اما برای رساندن این معارف به مردم تشنه حقیقت، به یک شبکه مؤثر نیاز است.
حجتالاسلاموالمسلمین عبادی خطاب به فعالان حوزه و عرصه تبلیغ گفتند: این شبکه باید از طریق امور تبلیغاتی و رسانهای شکل بگیرد تا معارف دینی و مطالب جدید و اثرگذار، بهصورت مستمر در اختیار مردم قرار گیرد و ظرفیت علمی و معنوی حوزهها در مسیر هدایت و آگاهی جامعه به کار گرفته شود.