نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی و امام جمعه بیرجند| سید علیرضا عبادی
امام جمعه بیرجند با تأکید بر ضرورت توجه همزمان به اقتضائات زندگی امروز و حفظ روحیه معنوی و توکل در حوزههای علمیه گفتند: توسعه تشکیلات و تغییر سبک زندگی، نباید موجب شود روحیه صبر، مجاهدت، خودسازی و توکل که در حوزههای سنتی وجود داشت، کمرنگ شود.
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلیرضا عبادی، نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی و امام جمعه بیرجند، امروز ( چهارشنبه)در دیدار با رئیس مرکز خدمات حوزههای علمیه کشور، ضمن گرامیداشت دهه مبارک دفاع مقدس و تسلیت رحلت شهادتگونه حضرت فاطمه معصومه(سلاماللهعلیها)، اظهار کردند: دشمنان اسلام طی حدود ۵۰۰ سال گذشته، با محوریت استعمار جهانی، طرحی را برای محو اسلام و از بین بردن قدرتهای مقابل خود دنبال کردهاند و در این مسیر نیز پیشرفتهای قابل توجهی داشتهاند.
ایشان با اشاره به وضعیت ایران در دوران حاکمیت انگلیس افزودند: ایران که یکی از مراکز مهم اسلامی بود، با روی کار آمدن رضاخان، عامل انگلیس، و پس از آن فرزندش، به وضعیتی رسید که کارشناسان آنان در ایران معتقد بودند اسلام در این کشور مانند پیرمردی است که آخرین نفسهای خود را میکشد.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی ادامه دادند: پیروزی انقلاب اسلامی، قدرت الهی بود که دشمنان را غافلگیر کرد، اما آنان پیش از آن ضربات خود را بهصورت کارشناسی و حسابشده وارد کرده بودند و از این جهت، آسیبهای فراوانی متوجه جامعه اسلامی شده بود.
حجت الاسلام و المسلمین عبادی با اشاره به جنگ تحمیلی و ابعاد بینالمللی آن گفتند: جنگی که پس از انقلاب اسلامی با نام حزب بعث و صدام شناخته شد، در واقع یک جنگ بینالمللی بود و تنها به عراق محدود نمیشد؛ چراکه میگهای شوروی، میراژهای فرانسه، حضور آمریکا و حمایت مرتجعان منطقه در آن نقش داشتند.
ایشان افزودند: در سایه همین جنگ، حوزه علمیه نجف نیز مورد حمله و سرکوب قرار گرفت، اما به تعبیر قرآن کریم، «یَدُاللَّهِ فَوْقَ أَیْدِیهِمْ» و با وجود همه این آسیبهای عظیم، حوزههای علمیه به حیات خود ادامه دادند و به تعبیر «بَقِیَّةُ السَّیْفِ أَبْقَی عَدَداً»، امروز شاهد بازسازی و گسترش حوزههای علمیه در قم، نجف و دیگر مناطق هستیم.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی، فعالیت عناصر حوزوی در عرصههای مختلف مدیریتی، حتی خارج از ایران، را از ظرفیتهای ارزشمند حوزههای علمیه دانست و گفتند: مدیریتهای بسیار خوبی به وسیله عناصر حوزه، حتی در خارج از ایران، شکل گرفته است که این مسئله جای شکرگزاری دارد؛ اما در کنار این توفیقات، باید به برخی مسائل و اقتضائات دوران جدید نیز توجه کرد.
ایشان با اشاره به سبک زندگی سنتی حاکم بر حوزههای علمیه پیش از انقلاب اظهار کردند: زندگی سنتی حوزهها هم آسیبهایی داشت و هم امتیازاتی؛ یکی از آسیبهای آن، ضعف مسائل اقتصادی و مدیریت اقتصادی بود که موجب ریزشهای فراوان میشد، اما از سوی دیگر، همان شرایط سخت اقتصادی و زندگی با کمترین امکانات، زمینهای برای تقویت صبر، حوصله، ایمان و سیر و سلوک بسیاری از طلاب فراهم میکرد.
حجت الاسلام و المسلمین عبادی ادامه دادند: در آن شرایط، گاهی حتی نان پیدا نمیشد تا چه رسد به مسائل رفاهی دیگر؛ اما بسیاری از طلاب در کنار درس و مباحث علمی، با تحمل این سختیها بهصورت غیرمستقیم توفیق یک نوع ریاضت و سیر و سلوک را پیدا میکردند و همزمان که از نظر علمی پیش میرفتند، در صبر و حوصلهای که برای خدا به خرج میدادند نیز رشد میکردند.
ایشان تأکید کردند: امروز ممکن است نقل بسیاری از آن حکایتها برای نسل جدید باورنکردنی باشد، اما واقعیت این است که در آن شرایط، انسانهایی تربیت شدند که سختیهای فراوان را برای خدا تحمل میکردند و از این مسیر به تزکیه نفس میرسیدند.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی با اشاره به مسئله کمبود روحانی در برخی مناطق گفتند: از یک سو با مسئله کمبود جذب مواجه هستیم؛ برای نمونه در خراسان جنوبی حدود دو هزار مسجد وجود دارد که تنها یکچهارم آنها امام جماعت دارند و بقیه فاقد امام جماعت هستند.
حجت الاسلام و المسلمین عبادی افزودند: این مسئله فقط به حضور یک روحانی در روستا برای نصیحت کودکان و جلوگیری از آسیبهایی مانند اعتیاد محدود نمیشود، بلکه نیازهای دینی، فرهنگی و اجتماعی جامعه، حضور روحانیون را در مناطق مختلف ضروری کرده است.
ایشان با اشاره به تغییر سبک زندگی و حرکت جامعه از زندگی سنتی به زندگی ماشینی بیان کردند: از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی و حرکت به سمت زندگی ماشینی، اقتضا میکند همانند سایر سازمانها و ادارات، آمار، ارقام، تشکیلات و ساختارهای مدیریتی نیز توسعه پیدا کند و این یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی تصریح کردند: مسئله مهم این است که آیا میتوان آن قدرتهای بزرگ نفسانی و ظرفیتهای ایمانی که در گذشته، در نتیجه صبر و تحمل سختیها برای خدا در انسانها شکل میگرفت، در شرایط جدید نیز حفظ و منتقل کرد یا خیر؛ چراکه باید مراقب باشیم در مسیر تبدیل زندگی سنتی به زندگی ماشینی، تشکیلات جای خدا را نگیرد و خودِ تشکیلات به معبود انسان تبدیل نشود.
حجت الاسلام و المسلمین عبادی ادامه دادند: اینها مسائل ظریفی است که باید مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه حکایتهای صادقانهای از آن دوران وجود دارد که امروز ممکن است برای بسیاری باورکردنی نباشد، اما بیانگر ظرفیتهای عظیم ایمانی و معنوی انسانهایی است که در آن شرایط تربیت شدند.
ایشان در ادامه به نقل خاطرهای از دوران طلبگی مرحوم شیخ هاشم قزوینی پرداخت و گفتند: یکی از علما نقل میکرد که در اصفهان، با شیخ هاشم قزوینی(قدسسره)، که استاد حضرت آقا بودند و شخصیتی استثنایی داشتند، مشغول تحصیل بودیم. یک روز هنگام مباحثه، ایشان از شدت گرسنگی بیهوش شد.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی افزودند: راوی میدانست که شیخ هاشم گرسنه است و نانی وجود ندارد؛ بنابراین تمام مدرسه را جستوجو کرد تا تکهای نان پیدا کند، اما چیزی نیافت. از مدرسه خارج شد و در کنار جوی آب، برگهای زرد کاهویی را که آنجا ریخته بود پیدا کرد، آنها را شستوشو داد و تمیز کرد و پس از نرم کردن، آب آن را در دهان شیخ هاشم ریخت تا به هوش آمد.
حجت الاسلام و المسلمین عبادی ادامه دادند: نکته قابل توجه این بود که شیخ هاشم به محض اینکه به هوش آمد، سراغ درس رفت و گفت «کجا بودیم؟»؛ یعنی هدف مقدس و مسئله علم و مباحثه برای او آنقدر اهمیت داشت که حتی در چنین شرایط سختی، شکایت از گرسنگی و محرومیت برایش موضوعیت نداشت.
ایشان همچنین با اشاره به خاطرهای از مرحوم آیتالله خزعلی گفتند: آیتالله خزعلی(قدسسره) نقل میکردند که در دورهای که در مشهد نان پیدا نمیشد، در مدرسه ابدالخان، شخصی با فقر و نبود غذا مواجه شد و گفت وقتی چیزی برای خوردن نداریم، روزه میگیریم تا از این فرصت استفاده کنیم.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی افزودند: این فرد سه روز روزه گرفت و شبها تنها با آب افطار کرد تا اینکه در روز سوم در اتاق خود از شدت ضعف افتاد. در همین هنگام فردی وارد شد، سر او را به دامن گرفت، غذای بسیار مطبوعی برایش آورد و پس از غذا دادن، مدتی با او صحبت کرد.
حجت الاسلام و المسلمین عبادی ادامه دادند: آن فرد در پایان به او گفته بود «شما در این آزمایش الهی قبول شدید» و به او اطمینان داده بود که تا پایان عمر، خداوند او را از جهت فقر مورد آزمایش قرار نخواهد داد؛ چراکه در این امتحان الهی، آزمایش خود را پس داده و نمره قبولی گرفته است.
ایشان با اشاره به ادامه این ماجرا تا پیروزی انقلاب اسلامی گفتند: آیتالله خزعلی نقل میکردند که در سال ۱۳۵۷ و در جریان حضور امام خمینی(ره) در مدرسه علوی، پس از اعلام حکومت نظامی در ۲۱ بهمن، تصمیمگیری برای ادامه حضور مردم در خیابانها بسیار دشوار بود؛ چراکه حکومت نظامی به معنای برخورد با افرادی بود که از خانه خارج میشدند.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی افزودند: در آن شرایط، فردی اعلام کرد که از جمکران آمده و با امام خمینی(ره) سخنی دارد. او نزد امام رفت و پس از گفتوگویی کوتاه خارج شد و امام خمینی(ره) دستور دادند به مردم گفته شود به خیابانها بیایند.
حجت الاسلام و المسلمین عبادی ادامه دادند: برخی شخصیتها از جمله آیتالله طالقانی که تجربه سیاسی فراوانی داشت، نسبت به این تصمیم ابراز نگرانی کردند و با توجه به خطر برخورد حکومت نظامی با مردم، درباره آن سؤال کردند؛ اما امام خمینی(ره) بر دستور خود تأکید کردند. در نهایت آیتالله طالقانی نیز متوجه اهمیت موضوع شد و خود بلندگو را در دست گرفت و مردم را به حضور در خیابانها دعوت کرد.
ایشان با اشاره به پیوند این خاطره با ماجرای دوران طلبگی آیتالله خزعلی گفتند: سؤال اینجاست که آن فردی که از جمکران آمد و پیامی به امام خمینی(ره) رساند، چه کسی بود؛ همان شخصی که در مدرسه ابدالخان گرسنگی را تحمل کرده بود و به جای شکایت، گفته بود وقتی چیزی برای خوردن نداریم، روزه میگیریم.
نماینده ولیفقیه در خراسان جنوبی تصریح کردند: اینها ذخایری است که بهصورت تکوینی در وجود انسان قرار داده شده و استخراج این ظرفیتها، با سختیها و آزمایشها صورت میگیرد؛ چنانکه خداوند متعال میفرماید: «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِی کَبَدٍ».
حجت الاسلام و المسلمین عبادی در پایان تأکید کردند: از یک سو زندگی ماشینی و شرایط جدید، ضرورت توسعه، مطالعه بیشتر و تشکیلاتیتر شدن فعالیتهای حوزههای علمیه را ایجاب میکند و از سوی دیگر، نباید در این مسیر، جمع میان اقتضائات جدید و حفظ روحیه توکل، صبر، معنویت، خودسازی و اتکال به خداوند فراموش شود.